مقدمه

تجارب آموزشی در بسیاری از کشورهای جهان نشان می دهد که رویکرد سنتی آموزشی نتوانسته است با تحولات سریع علمی و پژوهشی دنیای امروز همگام شود و دانش آموزان را برای حل مسائل     روزمره ی زندگی آماده سازد. جوامع به سرعت در حال تغییرند و حوزه های پژوهشی و مشاغل جدیدی هر روزه پا به عرصه ی وجود می گذارند. بنابراین اگر قرار باشد فقط ذهن دانش آموزان را با مقداری اطلاعات پر نماییم، پس از مدت کوتاهی این اطلاعات کهنه و قدیمی می شوند و دیگر پاسخگوی نیازهای دانش آموزان در ارتباط با مسائل کاری و زندگیشان نخواهند بود.

در دنیای امروز تأکید بر تولید دانش است. به منظور تولید دانش باید به پرورش خلاقیت و تفکر در دانش آموزان پرداخت. پس باید به دانش آموزان آموخت که چگونه یاد بگیرند. چنین هدفی هرگز با استفاده از شیوه های سنتی آموزشی محقق نمی شود. به منظور روشن شدن موضوع در ذیل جدولی ارائه می شود که تنها برخی از تفاوت های موجود میان شیوه های سنتی و جدید آموزشی را نشان می دهد:

 

این موارد تنها گوشه ای از تفاوت های اساسی میان این دو شیوه می باشد، ولی به خوبی گویای کمبودهای موجود در شیوه ی سنتی است.

از سوی دیگر، افزایش جمعیت کشورها و بالا رفتن هزینه های آموزشی موجب شده است تا       دست اندرکاران حوزه ی آموزش و پرورش به فکر چاره ای باشند که تمامی افراد بتوانند بدون توجه به بعد زمان و مکان از آموزش مکفی برخوردار گردند. بنابراین کاربرد تکنولوژی آموزشی در مدارس مورد مطالعه قرار گرفت و به علت رضایت بخش بودن نتایج، تکنولوژی های مناسب همراه با روش های جدید تدریس به کار گرفته شدند.

مقاله ی پیش رو نیز سعی دارد تا اهمیت به کارگیری تکنولوژی های نوین آموزشی را همراه با    شیوه های متنوع و جدید تدریس که اصطلاحا به شیوه های تدریس فعال معروفند، آشکار نماید. بنابراین در ابتدا تعاریفی در خصوص تکنولوژی آموزشی و شیوه های تدریس ارائه و در ادامه نیز نحوه ی به کارگیری این دو مقوله با هم و در کنار هم تشریح خواهد شد.

روش های جدید تدریس

تدریس: عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و فراگیر بر اساس طراحی منظم و هدفدار معلم برای ایجاد تغییر در رفتار فراگیر.

تدریس فعال: به روشی اطلاق می شود که طی آن فراگیران در جریان آموزش برانگیخته شده و در امر یادگیری می کوشند. در واقع معلم نقش راهنما و هدایت کننده را ایفا می کند و یک ارتباط متقابل بین معلم و فراگیر وجود دارد.

فرایند یاددهی فعال: فعالیت هایی هستند که معلم در کلاس درس با کمک فراگیران انجام می دهد تا امر یادگیری با معنا محقق شود. در این تحقق، فعالیت ها عبارتند از درگیر کردن دانش آموزان در حل مسأله، مشارکت خود دانش آموزان در امر یادگیری و ایجاد تفکر انتقادی در فراگیران.

یادگیری: عبارت است از ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه ی یادگیرنده، مشروط بر آن که این تغییر بر اثر تجربه رخ دهد.

یادگیری فعال: شامل روش هایی است که در آن دانشجویان نقشی بیش از یک شنونده را به عهده  می گیرند و در پردازش و کاربرد اطلاعات نیز مشارکت دارند.

به طور کلی الگوهای تدریس در چهار خانواده ی اصلی به شرح زیر تقسیم بندی می شوند:

1.      خانواده ی پردازش اطلاعات

2.      خانواده ی الگوی فردی

3.      خانواده ی الگوی اجتماعی تدریس

4.      خانواده ی سیستم های رفتاری

هر یک از خانواده های الگوهای تدریس شامل چندین روش تدریس فعال می باشند که هر روش نیز به   نوبه ی خود هدفی را در جریان تدریس دنبال می کند. در ذیل فقط به دو روش تدریس از هر خانواده به همراه هدف آن اشاره می شود:

 

اینها تنها گوشه ای از روش های تدریس جدید و فعال هستند. به عبارت دیگر، تعداد شیوه های تدریس فعال بسیار بیشتر از این موارد می باشد که برخی دیگر از آنها عبارتند از:

روش گردش علمی، روش کارگاهی، روش شبیه سازی، روش چند حسی، روش بارش مغزی، روش یادسپاری و ... .

تدریس فرایندی است که چهار مرحله ی بنیادی دارد:

1.      آمادگی      2. ارائه ی مطلب            3. کاربرد     4. امتحان و سنجش

مدرس به منظور انتخاب یک یا چند روش تدریس مناسب از میان تمامی این روش ها باید        ملاک هایی را مد نظر قرار دهد. ملاک هایی همچون تعیین اهداف آموزشی، آگاهی از نظریه ها و اصول یادگیری، در نظر گرفتن توانایی های فردی فراگیران، در نظر گرفتن انگیزه ی فراگیران و تسهیلات، تجهیزات و منابع آموزشی می تواند مدرس را در انتخاب بهترین روش تدریس برای کلاسش کمک نماید.

علاوه بر اینها، مدرس به منظور این که بتواند کلاس را در جریان تدریس به شیوه ی مطلوب اداره نماید باید در ابتدا اهداف آموزشی را به طور واضح بیان کند و به فراگیران نیز اجازه دهد ایده های خود را بیان و فعالیت هایشان را ارائه نمایند. لازم است زمینه ای فراهم شود تا مدرس و فراگیر به شناخت کاملی از هم برسند. مدرس باید از طریق تعریف و تمجید از فراگیران در آنها انگیزه به وجود آورد و از طریق شوخی کردن با آنان در کلاس انرژی ایجاد کند و به فراگیران یاد دهد که توانایی شنیدن ایده هایی مخالف با     ایده ی خودشان را داشته باشند و به طور خلاصه می توان گفت که وی باید در جریان تدریس فراگیران را به چالش بکشاند تا آنها نیز تحریک شده و در پی پاسخگویی به مدرس و دیگر همکلاسان خود برآیند.

تکنولوژی آموزشی

مفهوم " تکنولوژی آموزشی " در ایران و جهان فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر نهاده است. شواهد تاریخی نشان می دهند که سوفسطائیان در قرن پنجم پیش از میلاد به طور سیستماتیک به کار آموزش پرداختند و برای انتقال پیام در آموزش از ابزارهای مقدماتی استفاده  می کرده اند. با این وجود، اولین اقدام عملی در استفاده از تکنولوژی آموزشی را به سال های 1900 و پس از آن نسبت می دهند. در این سال ها توجه ی بیشتر روی طراحی و تولید سخت افزارها بود. به کارگیری سخت افزارها بدون         نرم افزارهای مناسب چندان کارآمد نبود. از این رو به تهیه ی نرم افزارهای مناسب اقدام نمودند تا این      که سرانجام برای اولین بار در دهه ی 1950 میلادی،  تکنولوژی آموزشی، به عنوان یک رشته ی مستقل آموزشی پدیدار گشت. ( احدیان، رمضانی و محمدی، 1388 )

به طور معمول از تکنولوژی آموزشی دو مفهوم متفاوت برداشت می شود: یکی " کاربرد تکنولوژی در تعلیم و تربیت و آموزش " و دیگری " تکنولوژی تعلیم و تربیت و آموزش ". عنوان    " کاربرد تکنولوژی در تعلیم و تربیت و آموزش " هر وسیله ی ارتباطی را که بشود در تعلیم و تربیت مورد استفاده قرار داد، در بر می گیرد و در واقع همان استفاده از وسایل سمعی و بصری، مانیتورها و صفحه کلیدهای رایانه را شامل    می شود، اما مفهوم " تکنولوژی تعلیم و تربیت " کامل تر از مفهوم نخست است و هدف آن کمک به بهبود کارایی کلی فرایند تدریس و یادگیری  می باشد. ( همان منبع )

برای تکنولوژی آموزشی تعاریف متعددی توسط صاحب نظران ارائه شده است. شورای ملی تکنولوژی آموزشی انگلستان، " تکنولوژی آموزشی را توسعه، کاربرد و ارزشیابی سیستم ها، فنون و مواد آموزشی به منظور بهبود فرایند یادگیری انسان " می داند.( همان منبع ، ص 9 )

از نظر مرکز ملی یادگیری برنامه ای انگلستان، " تکنولوژی آموزشی کاربرد دانش علمی در زمینه ی یادگیری و شرایط یادگیری، به منظور بهبود اثربخشی و کارایی تدریس و تعلیم است و در نبود اصول اساسی علمی، تکنولوژی آموزشی از تکنیک های تجربی برای بهبود موقعیت های یادگیری بهره گیری می کند."    ( همان منبع، ص 9 )

جیمز براون[1] و همکاران او در کتاب " تکنولوژی، رسانه ها و روش ها"، تکنولوژی آموزشی را این چنین تعریف نموده اند: " تکنولوژی آموزشی فراتر از کاربرد ابزار و وسایل است. بدین ترتیب تکنولوژی آموزشی بیشتر از مجموعه ی قسمت های مختلف تشکیل دهنده ی آن است. آن، عبارت است از روش منظم طراحی[2]، اجرا[3] و ارزیابی[4] کل فرایند[5]. تدریس و یادگیری با استفاده از هدف های بخصوص و بهره گیری از یافته های پژوهش در روانشناسی و ارتباط انسانی و به کار گیری ترکیبی از منابع انسانی و غیر انسانی به منظور ایجاد یادگیری مؤثرتر، عمیق تر و پایدارتر." ( احدیان، 1371، ص 11)

تعریف براون نشان می دهد که کاربرد تکنولوژی آموزشی با استفاده ی صرف از وسایل آموزشی تفاوت دارد و در برگیرنده ی زمینه ای بسیار وسیع تر است و در حد " راه و   روشی " منظم در نظر گرفته       می شود.

همچنین می توان گفت که تشابه این سه تعریف در این است که هر سه بر عملکرد اولیه ی تکنولوژی آموزشی یعنی بهبود کارایی فرایند یادگیری تأکید دارند.

به نقل از سایت ایران رویش، شعاری نژاد (1381)معتقد است تعدد این تعاریف بیانگر تکامل و رو به رشد بودن علم و دانش می باشد. تعریف تکنولوژی آموزشی هر چه که باشد هدفی جز این ندارد که به مدرسان کمک کند در کمترین زمان، بیشترین اثربخشی آموزشی را داشته باشند و به فراگیران کمک کند در کمترین زمان، بیشترین مطالب را به آسانی یاد بگیرند.

تاریخچه ی تکنولوژی آموزشی

تاریخچه ی تکنولوژی  آموزشی را از نظر زمانی به سه دوره تقسیم می کنند:

دوره ی اول از سال 1900 الی 1950 که با رویکرد رفتارگرایی منطبق بوده، دوره ی دوم از سال 1960 تا 1980 که با رویکرد شناخت گرایی و دوره ی سوم از سال 1990 تا حال که با رویکرد ساخت گرایی در روانشناسی منطبق می باشد. بعضی از صاحب نظران حوزه ی آموزشی، تکنولوژی آموزشی را در این سه دوره به ترتیب با نام های تکنولوژی ابزاری، تکنولوژی نظام ها و تکنولوژی متفکرانه نام گذاری   کرده اند. ( سایت ایران رویش )

در اوایل قرن بیستم رشته ی تکنولوژی آموزشی با عنوان سمعی و بصری شناخته می شد. اولین وسایل بصری به کار برده شده در مدارس آمریکا، اسلایدهایی از موضوع های مختلف بود. در سال 1910 اولین فهرست فیلم های آموزشی برای استفاده ی منظم در مدارس منتشر شد.

شروع جنگ جهانی دوم موجب شد که کاربرد وسایل سمعی و بصری از حوزه ی تعلیم و تربیت به ارتش آمریکا راه یابد. در دوران جنگ بسیاری از وسایل مانند پروژوکتور و اورهد برای اولین بار ساخته شدند. در اوایل سال 1950 تأکید بر فراگرد ارتباط شامل فرستنده، کانال و وسیله ی انتقال پیام و گیرنده بود که وسیله ی ارتباطی در اولویت دوم قرار داشت. همچنین در همین دهه آموزش برنامه ای اسکنر ارائه گردید. در اواخر دهه ی 1960 بود که تأکید بر نگرش سیستمی و علوم ارتباطات جایگزین فراگرد ارتباط شد.        ( همان منبع )

ورود مکتب شناخت گرایی در اوایل دهه ی 1960 در پژوهش های روانشناسی، موجب تحولات وسیعی در تکنولوژی آموزشی شد. در این دوره مبحث ارزشیابی نیز از جمله عوامل تأثیرگذار بر ابعاد تکنولوژی آموزشی محسوب می شد. تأکید اصلی در این دوره بر فراگردهای درونی و فکری فراگیران بود و تنها برداشت و نگرش فراگیر، تعیین کننده ی میزان و کیفیت یادگیری فرد از رسانه ها محسوب می شد.    ( همان منبع )

هنگامی که رویکرد ساخت گرایی پا به عرصه نهاد، طراحان به جای ایجاد نتایج یادگیری یکسان و از قبل تعیین شده برای تمام شاگردان، به خلق تجارب یادگیری انحصاری برای هر یک از شاگردان            می پرداختند. ( فردانش، 1382، به نقل از سایت ایران رویش )

بر اساس یک تقسیم بندی، برای تکنولوژی آموزشی پنج مرحله در نظر گرفته شده است: ( شمسایی، 1382، به نقل از سایت ایران رویش )

الف) دوره ی سخت افزار و وسایل: در اوایل قرن بیستم میلادی، ابزارها و وسایلی مانند انواع پروژوکتورها بدون در نظر گرفتن مدارس، صرفا با پرداختن به مسائل تجاری تولید می شدند. تصاویر به صورت صامت یا همراه با صدا روی پرده به نمایش در می آمد. به تدریج این گونه تجهیزات به مدارس راه یافتند و اغلب مهندسان الکترونیک و تکنسین ها بودند که با آنها کار می کردند. بعد از مدتی کارشناسان و معلمان پی بردند که صرف مجهز بودن مدرسه، نمی تواند معضلات و مشکلات را حل کند.

ب) دوره ی نرم افزاری و مواد: با استقبال مدارس از تجهیزات و وسایل، تولید مواد آموزشی ( نرم افزار ) از سوی عکاسان، فیلم سازان و فیلم برداران آغاز شد. تهیه ی کتاب ها، پوسترها و نقشه های آموزشی برای کودکان از این دوره شروع شد. پژوهش هایی که در این دوره صورت گرفتند تفاوت چندانی را میان آموزش سنتی و آموزش با کمک مواد آموزشی نشان نمی دادند، زیرا نقش عناصری مانند معلم و شاگرد در امر آموزش و یادگیری مورد توجه قرار نگرفته بودند.

ج) دوره ی نظام های درسی: با مشاهده ی این که وجود سخت افزار و نرم افزار در مدارس به تنهایی کارایی لازم را ندارند، برنامه ریزان آموزشی به این نتیجه رسیدند که تمام عناصر مؤثر در آموزش باید مورد توجه قرار گیرند. بنابراین طبق نظریه ی عمومی سیستم ها، توجه به نیازهای دقیق فراگیران و تعیین دقیق هدف ها از موارد مهم و مؤثر بر همدیگر می باشند. مواد و وسایل آموزشی در این دوره به خدمت نظام درسی در آمده و به فرایند تدریس و یادگیری به عنوان یک سیستم نگاه می شود و سیستم های آموزشی    ( طراحی منظم آموزشی ) مطرح می شوند. یعنی در این دوره طراحی منظم تدریس ( آموزش ) یا تکنولوژی آموزشی ( تدریس ) مورد توجه قرار گرفت.

د) دوره ی نظام های آموزشی: در این دوره آموزش افراد با توجه به نیازهای آنها و در رابطه با    جامعه ی خاص خود آنها مطرح گردید. انواع رسانه های آموزشی هم به مقتضای نیازهای جامعه تولید و رشد کردند. گروه هایی مانند جامعه شناسان، روانشناسان، برنامه ریزان اقتصادی و تحلیل گران سیستم ها به گروه دوره های قبلی اضافه شدند. آموزش در این مرحله فقط آموزش در مدرسه نبوده بلکه در سطح جامعه انجام می گرفت.

ه) دوره های نظام های اجتماعی: در این مرحله، تکنولوژی آموزشی مخصوص فرد یا سازمان خاصی نیست؛ بلکه حیطه ی عمل هر فرد یا سازمانی را که برای رشد و توسعه ی کشورش کار می کند، در بر    می گیرد. در این مرحله، هماهنگی فعالیت های سازمان های آموزشی و اجرایی برای انجام فعالیت های آموزشی مد نظر قرار می گیرد. در این مرحله تکنولوژی آموزشی باید به عنوان یکی از عوامل در برنامه ریزی هر کشور وارد شود و کلیه ی نهادها و سازمان ها برای اجرای برنامه های آموزشی خود آن را مورد توجه قرار دهند.

به طور کلی امروزه هر وقت در مسائل آموزش و پرورش بحثی از تکنولوژی آموزشی به میان می آید، منظور روش طراحی، اجرا و ارزشیابی کل فرایند تدریس و یادگیری است نه به کارگیری وسایل و ابزارهای دیداری و شنیداری در امر آموزش.

کاربرد تکنولوژی آموزشی در روش های تدریس

امروزه، منظور از کاربرد تکنولوژی آموزشی در مدارس فقط استفاده ی صرف از دستگاه های سمعی و بصری نیست، زیرا آموزش معنا و مفهوم جدیدی پیدا کرده است و مواد و وسایل آموزشی هم روز به روز تنوع بیشتری می یابند که در این میان کتاب درسی فقط یکی از آنها محسوب می شود.

نقش معلم هم در روش های تدریس جدید از متکلم وحده بودن به راهنمایی و هدایت کردن دانش آموزان تغییر کرده است. باید این نکته را همواره مورد نظر قرار داد که تکنولوژی آموزشی، تجهیزات آموزشی نیست؛ اگرچه، تجهیزات و ابزار می تواند در خدمت تکنولوژی آموزشی قرار گیرد ولی باید تکنولوژی آموزشی را فن به کارگیری ابزار برای تسهیل فرایند یاددهی- یادگیری دانست. برای مثال اگر دبیر ادبیات بتواند دانش آموزان خود را به گونه ای پرورش دهد که آنها خوب مطالعه کنند و قصه بنویسند و شعر بسرایند، فناوری آموزشی را به کار بسته است. اگر دبیر علوم کاری کند که دانش آموزان او خود دست به آزمایش بزنند، تکنولوژی آموزشی را به کار گرفته است و اگر دبیر علوم اجتماعی کاری کند تا دانش آموزان در انتخابات شورای دانش آموزی به رأی اکثریت احترام کنند و مشارکت فعال داشته باشند، فناوری آموزشی را به کار گرفته است. (ادهم مارال لو، 1386، وبلاگ همیاری200)

به طور کلی آنچه مهم است این است که معلمان بتوانند در طبیعت، کارگاه، آزمایشگاه یا حتی در کلاس درس، دانش آموزان را در دنیای ذهن خود با محیط زندگی درگیر کنند و زمینه را برای تولید فکر آنان ایجاد نمایند.

معلمی که در کارش سعی می کند تا از شیوه های تدریس نو و خلاق استفاده کند و تکنولوژی های آموزشی را به کار گیرد باید در انتخاب تکنولوژی، عواملی را در نظر گیرد که عبارتند از:

1.      اهداف آموزشی     2. ویژگی های دانش آموزان      3. فنون تدریس     4. محرک های مورد نیاز موضوع درسی    5. شرایط علمی

در شیوه های نوین تدریس، آموزش از محتوا مرکزی به سوی فرایند محوری و یادگیری محوری چرخش داشته و نقش معلم از انتقال دهنده ی اطلاعات به هدایت کننده ی فعالیت های یادگیری تغییر یافته است. همچنین تکنولوژی آموزشی می تواند در تکمیل مطالبی که معلم در کلاس عرضه می کند، کمک نماید و به معلم و دانش آموزان امکان می دهد تا وقت و تلاش خود را به حل مسأله معطوف دارند.

تکنولوژی آموزشی با فراهم ساختن امکان آموزش کمی- کیفی برای همه ی دانش آموزان فواصل موجود را می پوشاند. با به کارگیری ابزارهای آموزشی، دانش آموزان نیاز ندارند که فقط به کتاب درسی به عنوان تنها منبع اطلاعاتی محدود باشند، زیرا تلویزیون، فیلم، پوستر، مدل ها و ... دانش آموزان را با واقعیات به طور ملموس مرتبط می سازند.

در هر صورت دستیابی به ساختار بهینه و فرایند آموزشی مناسب به کمک ابزارها و روش های جدید آموزشی مستلزم اجرای برنامه های فعال و هدفمند است. برنامه هایی که فراگیران را در جریان آموزش فعال نگه دارند، آنان را به انجام تکالیف علاقمند نمایند، آنان را برای یادگیری مسئول سازند، آنان را در مورد کنش های خود دقیق کنند و برای فعالیت های آینده آماده سازند.

البته برای معلمی که شاگرد مدار است و می خواهد در تدریس خود از تکنولوژی ها و ابزارهای آموزشی استفاده کند، فقط وسایل الکترونیکی مانند رایانه، ویدئو، تلویزیون مدار بسته و ... را که جز سخت افزارهای آموزشی هستند به کار نمی گیرد بلکه از دیدگاه او هر چیز و همه چیز ابزار آموزشی است و سعی می کند در جریان تدریس از کوچکترین و ساده ترین ابزار مانند میخ، آچار، ظرف، پوشاک و امثال اینها نیز به شکل مطلوب استفاده نماید.

یاددهی- یادگیری با چنین رویکردی یک یادگیری منبع محور است و برای دانش آموزان فرصت انتخاب کردن، شرح دادن و کشف کردن را فراهم می کند. در این رویکرد دانش آموزان با منابع گوناگونی مانند کتاب های مرجع، مجلات علمی، موزه ها، کتابخانه ها و ... آشنا می شوند و شیوه ی بهره برداری و استفاده کردن از آنها را فرا می گیرند. به عبارت دیگر، معلم پروژه هایی را در قالب تکلیف به دانش آموزان می دهد و با معرفی منابع مختلف، دانش آموزان را برای پیدا کردن، تحلیل کردن و ارائه ی اطلاعات به دست آمده راهنمایی می کند. معلمان با این رویکرد می توانند نگرش ها و توانایی های دانش آموزان را به منظور تقویت یادگیری مستقل و مادام العمر پرورش دهند. دانش آموزان هم با این روش تشویق می شوند تا در محیط های غنی از منابع که در آن افکار و احساسات مورد احترام است، اطلاعات مورد نیاز خویش را خودشان انتخاب کنند و به این ترتیب در یادگیری به استقلال فردی دست یابند.

به طور کلی در شیوه های آموزش یادگیری محور، نقش دانش آموزان پر رنگ تر شده و دانش آموزان به فعالیت های فکری و عملی علاوه بر تقویت مهارت های فرایندی نظیر جستجوگری، کاوشگری، فرضیه سازی، حل مسأله، بارش مغزی، آفرینندگی و ... وادار می شوند و در حقیقت دانش آموزان طی فرایند یاددهی- یادگیری، چگونه یاد گرفتن را می آموزند.

از آنجا که در شیوه های تدریس جدید، کلاس دانش آموز محور و مشارکت به صورت فعال است، معلم بسیار فعال از گروهی به گروه دیگر سر می زند، کلاس درس مرکز همایش با بحث های مفصل است و معلم با مدیریت خوب کلاس یک رهبر دموکراتیک است و به دانش آموزان فرصت می دهد که مسئولیت بیشتری در مورد یادگیری خود به عهده گیرند و در موارد دیگر به دانش آموزان فرصت می دهد تا سبک تدریس را معین کنند و با فعالیت خود کلاس را جهت دهند.

شیوه های ارزشیابی نیز در این گونه کلاس ها مختلف است. در این کلاس ها به ارزشیابی مستمر توجه ی خاص می شود. از آنجا که در کلاس درس دانش آموزان با هم مقایسه نمی شوند بلکه هر دانش آموز با خودش مقایسه می شود، نمی توان از شکل های سنتی ارزشیابی استفاده کرد. ارزشیابی با رویکرد حل مسأله ( بدون کاغذ و مداد )، تهیه ی سیاهه ی رفتار و چک لیست مهارت ها و نگرش ها، ارزشیابی با توجه به پرونده ی عملکردی دانش آموزان، ارزشیابی با تکیه بر بیان شفاهی و ... راه های مختلف ارزشیابی مستمر، تکوینی و پایانی است.

به طور کلی می توان گفت اهداف از به کار گیری تکنولوژی های آموزشی در روش های متنوع تدریس عبارتند از: (یوسف پور و میر شکار،1389، سایت گروه توسعه و فناوری اطلاعات دبیران مبارکه)

1.       ايجاد فضاي شوق انگيز در محيط واحد آموزشي

2.       پرورش استعداد و خلاقيت هاي فراگيران

3.       توجه به تفاوت هاي فردي فراگیران

4.       ترغيب دانش آموزان به استفاده از منابع، مواد و امكانات موجود

5.       عمق بخشیدن به  نگرش فراگيران

6.       توسعه مهارت هاي فراگيران (مهارت مشاهده، ثبت مشاهده، تفكر واگرا، كاوشگري، كاربرد ابزار، فرضيه سازي و ... )

7.       درك ماهيت علوم به عنوان يكي از راه هاي شناخت هستي

8.       درك اصول، مفاهيم و قوانين علمي توسط فراگيران

9.       پي بردن به رابطه ی ميان علم و فناوري و بازتاب آن در متن جامعه و محيط زيست

10.     ايجاد ديدگاه جديدي از فناوري

11.     آموزش براي زندگي

12.     به كارگيري علوم در جهت تجربه اندوزي و استفاده از تجربيات براي زندگي بهتر

 

 

نتیجه گیری

با توجه به گسترش روز افزون علوم و فناوری در تمامی عرصه های زندگی لازم است تا شیوه های آموزش افراد نیز متناسب با این تحولات تغییر یابند تا افراد بتوانند در سایه ی کسب آموزش های مناسب گام به گام با تحولات علمی و فناوری پیش روند. از آنجا که مدارس و دانشگاه ها رسمی ترین واحدهای آموزشی محسوب می شوند و از آنجا که اکثر افراد حداقل دوره ی ابتدایی را می گذرانند، پس باید از     شیوه های نوین تدریس و تکنولوژی های آموزشی به شکل مطلوب در مدارس استفاده نمود تا نگاه فراگیران را نسبت به واقعیت زندگی به شیوه ای مطلوب تغییر داد.

آنچه در این مقاله گذشت مروری بود بر بعضی از شیوه های جدید تدریس و به کارگیری تکنولوژی آموزشی در این شیوه ها که نشان داد در شیوه های نوین تدریس سخنرانی محض یا دیگر روش های سنتی تدریس جایی ندارد و اگر مدرس بخواهد حتی از شیوه ی سخنرانی و عرضه ی مطالب هم استفاده کند باز ناچار است به منظور بهتر رساندن منظور خود از بعضی ابزار و تکنولوژی های آموزشی استفاده نماید، در غیر این صورت چنین مدرسی با چنین شیوه ای در این عصر ناکارآمد خواهد بود. از این رو لازم است مسئولان حوزه ی آموزش و پرورش بیش از پیش به مسأله ی کاربرد تکنولوژی آموزشی در روش های تدریس توجه نمایند و بستر لازم را به منظور افزایش کارایی معلمان و یادگیری فراگیران فراهم نمایند.

 

 

 

 

 

 

منابع

1.      احدیان، رمضانی و محمدی، محمد، عمران و داوود (1388 ). مقدمات تکنولوژی آموزشی، نشر آییژ، تهران: چاپ هشتم.

2.      احدیان، محمد (1371 ). مقدمات تکنولوژی آموزشی، نشر بشری، تهران: چاپ هفتم.

3.      ادهم مارال لو، علی اکبر(1386 ). تحقیقات و مقاله های ویژه معلمان.

http://hamyari200.mihanblog.com/post/archive/1390/2

4.      یوسف پور و میر شکار (1389 ). گروه توسعه و فناوری اطلاعات دبیران مبارکه.

http://mtm-fanavari.blogfa.com/

5.      سایت ایران رویش (1389 ).جزئیات تجربه آموزشی.

www.iranrooyesh.com